Spis treści
- Witamina B12 – dlaczego jest potrzebna kotu?
- Najczęstsze objawy niedoboru witaminy B12
- Choroby układu przewodu pokarmowego a witamina B12
- Jak poprawnie zdiagnozować objawy niedoboru kobalaminy u kota?
- Leczenie niedoboru witaminy B12 – kiedy zainteresować się suplementami?
- Jak zadbać o kompleksową suplementację witaminy B12?
- Witamina B12 w zastrzykach i doustnie
- Kwas foliowy
- Suplementacja stawów
- Podsumowanie
Witamina B12 odgrywa ważną rolę w organizmie kota, wpływając na liczne procesy metaboliczne i wytwarzanie czerwonych krwinek. Domowe mruczki nie mogą samodzielnie syntezować tej witaminy, dlatego muszą otrzymywać ją wraz z pożywieniem. Niedobór witaminy B12 u kota najczęściej ma związek z przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego, a jego objawy są zbieżne z występującymi przy chorobie podstawowej. Po czym poznać, że kotu brakuje witaminy B12 i jak uzupełnić jej niedobór?
Witamina B12 – dlaczego jest potrzebna kotu?
Witamina B12 jest jedną z najważniejszych witamin regulujących funkcjonowanie organizmu. Zawiera jon kobaltu, dlatego często nazywana jest kobalaminą. Zapotrzebowanie kotów na witaminę B12 musi zostać w całości pokryte przez pożywienie, ponieważ ta witamina B nie jest wytwarzana przez organizm mruczków. Podstawowym źródłem kobalaminy dla kotów są mięsa i podroby (np. wątroba, nerki). Również większość gotowych, pełnoporcjowych karm dla zwierząt domowych jest wzbogacana kobalaminą.
Odpowiedni poziom witaminy B12 w organizmie kota jest niezbędny do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych oraz właściwej pracy wielu narządów. Witamina B12 jest koenzymem enzymów biorących udział w syntezie metioniny (aminokwasu) i cyklu kwasu cytrynowego. Reguluje wytwarzanie krwinek czerwonych i syntezę kwasów nukleinowych u kotów oraz oddziałuje na procesy wzrostu i regeneracji organizmu. Dodatkowo oddziałuje na pracę układu nerwowego i stan nabłonka jelitowego kota. Niedobór tej witaminy może mieć więc bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia kota i zaburzyć funkcjonowanie całego jego organizmu.
Najczęstsze objawy niedoboru witaminy B12
Możliwość magazynowania witaminy B12 przez kota jest mocno ograniczona. Jeśli witamina B jest dostarczana w niedostatecznej ilości lub występują problemy z jej wchłanianiem, objawy jej niedoboru mogą pojawić się u kota bardzo szybko — nawet w ciągu miesiąca.
Objawy niedoboru kobalaminy u kota są mało charakterystyczne i często mają związek z chorobami pierwotnymi. Zwykle u kotów z niedoborem witaminy B12 obserwuje się problemy z przewodem pokarmowym (biegunki, wymioty), utratę apetytu i spadek masy ciała. Niejednokrotnie sygnałem niedoboru kobalaminy u kota jest anemia, objawiająca się m.in. osłabieniem, apatią, zmniejszoną tolerancją wysiłku, niechęcią do aktywności, bladością błon śluzowych.
Deficyt witaminy B12 u kota może wywołać także objawy neurologiczne, takie jak: otępienie, drżenie mięśni, drgawki, zaburzenia równowagi. Znaczny niedobór witaminy B12 prowadzi do ogólnego wyniszczenia organizmu i zahamowania wzrostu u młodych zwierząt. Deficytowi witaminy B12 u kota mogą towarzyszyć również odchylenia w badaniach laboratoryjnych, zwłaszcza obniżenie poziomu krwinek białych, czerwonych i płytek krwi oraz stężenia glukozy we krwi.
Choroby układu przewodu pokarmowego a witamina B12
Niedobór witaminy B12 u kotów bardzo rzadko ma związek z niewłaściwą dietą. Może on wystąpić jedynie w przypadku długotrwałego karmienia kota pokarmem gotowanym lub karmami roślinnymi. Znacznie częściej niedobór tej witaminy u kotów jest skutkiem problemów z jej wchłanianiem.
Witamina B12 u kota ulega wchłanianiu w jelicie krętym (końcowym odcinku jelita cienkiego), po utworzeniu kompleksu z czynnikiem wewnętrznym IF (glikoproteiną), który jest produkowany przez trzustkę. W związku z tym choroby przewodu pokarmowego u kota, zwłaszcza dotyczące trzustki i jelit, mogą doprowadzić do niedoboru kobalaminy. Obniżony poziom witaminy B12 często występuje u kotów w przypadku nieswoistego zapalenia jelit (IBD), zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI), zapalenia trzustki lub dysfunkcji wątroby. Również nowotwory przewodu pokarmowego (najczęściej chłoniaki) mogą spowodować obniżenie poziomu kobalaminy u kota. Zaburzenie wchłaniania witaminy B12 u kota może mieć też podłoże wrodzone.
W przypadku niedoboru witaminy B12 u kota należy wziąć pod uwagę również występowanie u niego zaburzeń mikroflory przewodu pokarmowego, związanych np. z zapaleniem żołądka. Bakterie Bacteroides spp. lub Clostridium spp. mogą wiązać witaminę B12 i ograniczać jej dostępność dla kota.
Jak poprawnie zdiagnozować objawy niedoboru kobalaminy u kota?
Każdy kot, u którego występują symptomy sugerujące niedobór witaminy B12, powinien zostać poddany dokładnej diagnostyce. Objawy deficytu kobalaminy często są podobne do tych, jakie występują przy innych schorzeniach, dlatego aby go potwierdzić, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań.
Niedobór witaminy B12 u kota może wymaga różnicowania z chorobami przewodu pokarmowego, zaburzeniami hormonalnymi, niewydolnością nerek, chorobami neurologicznymi i ortopedycznymi oraz niedoborem żelaza, kwasu foliowego lub innych witamin z grupy B. Warto pamiętać, że deficyt kobalaminy u kota często współistnieje z innymi problemami zdrowotnymi i niedoborami pokarmowymi.
Podstawą do wykrycia niedoboru kobalaminy u kota jest ocena stężenia tej witaminy we krwi. U kotów powinno mieścić się ono w zakresie: 290–1500 ng/l. Jednak prawidłowe stężenie witaminy B12 we krwi kota nie wyklucza jej wewnątrzkomórkowego niedoboru. Z tego powodu, by sprawdzić, czy witamina B12 jest dostępna dla organizmu kota w odpowiedniej ilości, często oznacza się stężenie kwasu metylomalonowego (MMA). Przy deficycie kobalaminy u kota dochodzi do znacznego wzrostu stężenia tego związku. Prawidłowe stężenie MMA u kota powinno wynosić 139–897 nmol/l.
Leczenie niedoboru witaminy B12 – kiedy zainteresować się suplementami?
W przypadku potwierdzonego niedoboru kobalaminy u kota zwykle konieczne jest suplementowanie tej witaminy. Witamina B12 może być też stosowana, jeśli u kota występują objawy jej niedoboru, a stężenie w surowicy znajduje się w dolnej granicy normy.
Suplementacja kobalaminą jest ważnym elementem terapii chorób przewodu pokarmowego i często może zwiększyć efektywność leczenia. Witamina B12 może być także podawana kotom starszym, ponieważ wraz z wiekiem pogorszeniu ulega jej wchłanianie i zwiększa się ryzyko niedoboru. Kobalamina jest ponadto wykorzystywana jako środek pobudzający apetytu u kotów z anoreksją. Witamina B zawsze powinna być jednak podawana kotu wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Jak zadbać o kompleksową suplementację witaminy B12?
Skuteczna suplementacja witaminy B12 wymaga kompleksowego podejścia do potrzeb kota. Oprócz stosowania doustnych lub pozajelitowych suplementów z kobalaminą często wskazane jest podawanie kotu suplementów z kwasem foliowym. Pomocne w terapii problemów kota mogą okazać się także suplementy na stawy.
Poznaj nasze suplementy na stawy
Zobacz wszystkie
Witamina B12 w zastrzykach i doustnie
W celu uzupełnienia niedoboru witaminy B12 u kota stosuje się suplementy z jej syntetyczną formą (cyjanokobalaminą lub hydroksykobalaminą). Witamina B12 może być podawana kotu na dwa sposoby: doustnie lub w formie zastrzyków podskórnych bądź domięśniowych. Witamina B w zastrzykach jest standardowo stosowana u kotów z chorobami przewodu pokarmowego i niskim poziomem kobalaminy w surowicy. Zwykle podaje się ją kotu według schematu: co 7 dni przez 6 tygodni, następnie co 14 dni przez kolejne 6 tygodni, a później raz w miesiącu.
Witamina B w formie doustnej jest wygodną alternatywą dla zastrzyków z kobalaminą. Często jest ona równie skuteczna w uzupełnianiu niedoboru kobalaminy, jednak przy niektórych problemach (np. EPI) jej efektywność może być ograniczona. O tym, w jakiej formie powinna być podawana kotu witamina B12, zawsze musi zdecydować lekarz weterynarii.
Kwas foliowy
Metabolizm witaminy B12 i kwasu foliowego (witaminy B9) u kotów są ściśle ze sobą powiązane. Z tego powodu często obserwuje się jednoczesny niedobór tych dwóch witamin. Dodatkowo witamina B12 i kwas foliowy współdziałają ze sobą w wytwarzaniu czerwonych krwinek, syntezie DNA i RNA. Zarówno jedna, jak i druga witamina B może więc wywołać podobne objawy w przypadku niedoboru. Jeśli u kota występuje anemia, wskazane może być połączenie suplementacji witaminy B12 i kwasu foliowego. Łączne podawanie obu witamin kotu może poprawić efekty terapii i sprawić, że objawy anemii lub innych problemów zdrowotnych szybciej ustąpią.
Suplementacja stawów
Chociaż witamina B12 nie ma bezpośredniego wpływu na układu ruchu kota, jej niedobór niejednokrotnie nasila problemy ze stawami. Deficyt kobalaminy często wiąże się ze spowolnieniem regeneracji tkanek, niechęcią do ruchu i utratą masy mięśniowej. Wszystko to może pośrednio wpływać na przyspieszenie degeneracji chrząstki stawowej, zmniejszenie elastyczności stawów i osłabieniem mięśni. Dodatkowo niedobór witaminy B12 u kota może być powiązany z procesami zapalnymi występującymi w organizmie, które dotyczą także stawów. Niektóre leki stosowane w terapii chorób wywołujących deficyt witaminy B12 dodatkowo osłabiają kości i stawy kotów.
Aby nie dopuścić do problemów ortopedycznych u kota z niedoborem witaminy B12, warto podawać mu suplementy wzmacniające stawy (np. ANIMALACTIN), zawierające składniki takie jak glukozamina, chondroityna czy MicroLactin (innowacyjny koncentrat białka mleka o działaniu przeciwzapalnym). Dzięki nim kot zachowa sprawność fizyczną pomimo występujących u niego problemów zdrowotnych.
Poznaj nasze suplementy dla kotów
Zobacz wszystkie
Podsumowanie
Witamina B12 to jedna z kluczowych substancji wpływających na produkcję czerwonych krwinek, pracę układu nerwowego oraz regenerację organizmu. Jej niedobór u kota występuje rzadko i zwykle wynika z chorób jelit lub trzustki. Objawy deficytu kobalaminy u kota są mało charakterystyczne, dlatego konieczne jest potwierdzenie niedoboru tej witaminy badaniami laboratoryjnymi. Stosowanie odpowiedniej suplementacji, w porozumieniu z lekarzem weterynarii, pozwala uzupełnić niedobór witaminy B12 u kota i przywrócić mu dobre samopoczucie.
Bibliografia:
- Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013, s. 149-150.
- Siani G., Mercaldo B., Alterisio MC., Di Loria A., Vitamin B12 in Cats: Nutrition, Metabolism, and Disease, Animals 2023, nr 13 (9).
