Suplementacja witamin dla szczeniaka – co warto o niej wiedzieć?

Spis treści

1. Po co szczeniakom witaminy?
2. Jakie witaminy i składniki odżywcze potrzebują szczenięta?
3. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach
4. Witamina A (Retinol)
5. Witamina D (Kalcyferol)
6. Witamina E (Tokoferol)
7. Witamina K
8. Witaminy rozpuszczalne w wodzie a żywienie szczeniąt
9. Tiamina - witamina B1
10. Ryboflawina - witamina B2 
11. Niacyna  witamina B3
12. Pirydoksyna - witamina B6 
13. Kwas foliowy – witamina B9
14. Kwas askorbinowy - witamina C 
15. Czy dobra karma dla szczeniaka wystarczy?
16. Jakie suplementy i witaminy dla szczeniaka wybrać?
17. Co lepsze - kropelki, kapsułki czy proszek?
18. Dawkowanie witamin
19. Przeciwwskazania do podawania witamin
20. Suplementy na stawy dla szczeniąt – ANIMALACTIN®
21. Podsumowanie

Pojawienie się nowego członka rodziny to moment pełen radości, który wiąże się również z przyjęciem pełnej odpowiedzialności za jego prawidłowy rozwój. To ekscytujący czas, ale również wielkie wyzwanie oraz mnóstwo pytań, między innymi jakie witaminy są niezbędne dla szczeniaka. Jako opiekun, od pierwszej chwili chcesz dać swojemu szczeniakowi to, co najlepsze, by wyrósł na zdrowego i silnego psa.

Pierwsze miesiące życia to okres prawdziwej rewolucji: intensywnego wzrostu, rozwoju układ kostnego i mięśniowego, szybkiego przyrostu masy ciała i kształtowania silnego systemu odpornościowego. Kluczem do sukcesu jest odpowiednia dieta. I tu pojawia się najczęstsza obawa: Czy aktualnie stosowana dieta podstawowa, nawet wysokiej jakości, w pełni pokrywa zwiększone zapotrzebowanie witaminowe młodego psa? Czy szczeniak potrzebuje suplementów? Jakie witaminy dla szczeniaka? 

Opiekunowie słusznie zastanawia się, jakie są kluczowe witaminy dla szczeniaka i czy suplementacja jest konieczna, zwłaszcza mając na uwadze ryzyko niedoborów (lub, co równie ważne, nadmiarów), które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji rozwojowych. Ta troska jest jak najbardziej uzasadniona!

Czytaj też : Czy psa można suplementować ludzkimi witaminami?

Po co szczeniakom witaminy?

Witaminy, obok białek, tłuszczów i węglowodanów, stanowią fundament prawidłowego żywienia szczeniąt. Są to związki organiczne, których organizm nie jest w stanie wytworzyć w wystarczających ilościach, dlatego muszą być dostarczane wraz z dietą, aby zapewnić homeostazę organizmu. Dlatego tak ważne jest świadome określenie, jakie witaminy dla szczeniaka są niezbędne w jego codziennej diecie, aby wspierać prawidłowy rozwój, funkcjonowanie układu odpornościowego, kostnego, nerwowego oraz utrzymanie zdrowej skóry i sierści.

• Układ Kostny i Mięśniowy

Witamina D (D3 – Cholekalcyferol) jest prohormonem kluczowym dla regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej. Umożliwia prawidłowe wchłanianie wapnia i fosforu w jelitach, które są kluczowe dla mineralizacji kości i zębów. Niedobór tych witamin może prowadzić do zaburzeń mineralizacji kości, krzywicy. Wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie mięśni. (Dowiedz się wiecej o witaminie D: Czy brak witaminy D u psa można suplementować?)

Witamina A (Retinol) jest niezbędna do prawidłowej osteogenezy (procesu tworzenia i rozwoju tkanki kostnej) oraz remodelingu kostnego. Odpowiada za utrzymanie integralności nabłonków i procesy różnicowania komórek. (Warto też zapoznać się z tekstem: Witamina A – czemu jest ważna dla zwierząt?)

• Układ nerwowy

Witaminy z grupy B, w tym tiamina (B1) i pirydoksyna (B6), kobalamina (B12) są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Tiamina jest niezbędna w metabolizmie glukozy w neuronach. Pirydoksyna uczestniczy w syntezie neuroprzekaźników. Kobalamina (B12), we współpracy z kwasem foliowym, jest kluczowa dla utrzymania integralności osłonki mielinowej, umożliwiając efektywne przewodzenie impulsów nerwowych. Właściwa podaż tych mikroskładników jest fundamentem dla optymalnej funkcji motorycznej i poznawczej młodego psa.

• Układ Odpornościowy

Witaminy C i E pełnią funkcję silnych antyoksydantów, neutralizując wolne rodniki i chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym. Ich funkcja polega na neutralizacji wolnych rodników tlenowych (ROS), chroniąc błony komórkowe przed uszkodzeniami. Wspierają również prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego poprzez stymulację produkcji komórek odpornościowych, co jest szczególnie istotne w okresie intensywnego rozwoju szczeniąt.

Czytaj też: Po czym poznać, że psu brakuje witaminy B12?

• Wzrok i Skóra

Witamina A jest kluczowa do  syntezy rodopsyny (barwnika wzrokowego) i tym samym do prawidłowego widzenia, zwłaszcza w warunkach słabego oświetlenia. Dodatkowo wraz z witaminami z grupy B przyczynia się do utrzymania prawidłowej kondycji skóry i sierści, wspierając regenerację tkanek oraz barierę ochronną skóry przed czynnikami środowiskowymi.

Jakie witaminy i składniki odżywcze potrzebują szczenięta?

Prawidłowe żywienie szczeniąt w okresie po odsadzeniu i intensywnego wzrostu jest kluczowym elementem profilaktyki. Podstawowym założeniem jest dostarczenie pełnoporcjowej, wysokoenergetycznej diety. Szczenięta rosnące mają znacznie większe zapotrzebowanie energetyczne niż psy dorosłe, wymagając zachowania dodatniego bilansu energetycznego. Oprócz wysokiej jakości białek i tłuszczów, kluczowe jest zapewnienie precyzyjnego bilansu mikroelementów. Krytyczny nacisk kładzie się na kontrolę podaży wapnia, fosforu i Witaminy D, zwłaszcza u ras dużych i olbrzymich. Nieprawidłowy stosunek wapnia do fosforu oraz niekontrolowana nadwyżka Witaminy D są głównymi czynnikami ryzyka chorób ortopedycznych (OCD, krzywica). Ponadto, dieta musi być wzbogacona o witaminy z Grupy B dla wsparcia metabolizmu neurologicznego, witaminę A i E jako antyoksydanty i immunomodulatory, a także kwasy tłuszczowe Omega-3 (DHA), kluczowe dla optymalnego rozwoju mózgu i wzroku. Odpowiedzialny opiekun powinien opierać decyzje żywieniowe na wytycznych naukowych oraz konsultacji weterynaryjnej, aby świadomie określić, jakie witaminy dla szczeniaka są rzeczywiście potrzebne i uniknąć zarówno hiperwitaminozy, jak i niedoborów.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju psa w okresie szczenięcym. Ich kluczową cechą jest zdolność do magazynowania w organizmie (głównie w tkance tłuszczowej i wątrobie), co stwarza ryzyko toksyczności (hiperwitaminozy) przy niekontrolowanej suplementacji.

Witamina A (Retinol)

Witamina A jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku, odpowiedniego wzrostu kości oraz rozwoju i utrzymania prawidłowego stanu skóry i błon śluzowych. Odgrywa istotną rolę we wsparciu układu odpornościowego, wpływając na produkcję i funkcjonowanie leukocytów.

Niedobór (hipowitaminoza) u szczeniąt prowadzi do opóźnienia wzrostu, deformacji kości, osłabienia odporności, zaburzeń widzenia (ślepota zmierzchowa) oraz problemów dermatologicznych.

Nadmiar (hiperwitaminoza) objawia się zmianami zwyrodnieniowymi kości i stawów, nadmiernym złuszczaniem naskórka, anoreksją i letargiem.

Witamina D (Kalcyferol)

Jest niezbędna do efektywnego wchłaniania wapnia i fosforu, co bezpośrednio przekłada się na budowę mocnych kości i zębów.

Poważny niedobór u szczeniąt skutkuje krzywicą, stanem charakteryzującym się nieprawidłową mineralizacją kości, deformacjami szkieletu, powiększeniem stawów i kulawizną.

Witamina D jest najbardziej toksyczna spośród tej grupy. Nadmierna podaż prowadzi do hiperkalcemii i toksycznych zwapnień tkanek miękkich, co może m. in. skutkować uszkodzeniem nerek.

Witamina E (Tokoferol)

To silny przeciwutleniacz, który chroni błony komórkowe przed uszkodzeniem oksydacyjnym (przez wolne rodniki). Dodatkowo chroni tkankę mięśniową i wspiera funkcje układu krążenia i układu nerwowego.

Niedobór może powodować zwyrodnienie mięśni (dystrofię), osłabienie odporności oraz uszkodzenia komórek wątroby.

Witamina E ma relatywnie niską toksyczność. Bardzo duże dawki mogą jednak potencjalnie zaburzać wchłanianie innych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach lub upośledzać proces krzepnięcia krwi.

Witamina K

Jest kluczowym kofaktorem w syntezie białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (m. in. protrombiny).

Niedobór prowadzi do zaburzeń krzepliwości, skutkujących skłonnością do krwotoków, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych.

Jest ogólnie uważana za nietoksyczną. Toksyczność jest bardziej związana z syntetycznymi formami witaminy K (menadionem) niż z naturalnie występującymi.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie a żywienie szczeniąt

Witaminy rozpuszczalne w wodzie nie są magazynowane w organizmie w znaczących ilościach i są wydalane z moczem. Z tego powodu rzadziej prowadzą do hiperwitaminozy w porównaniu do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jednakże, konieczne jest ich codzienne dostarczanie w diecie. Należą do nich witaminy z grupy B i witamina C.

Tiamina – witamina B1

Odgrywa kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów i w produkcji energii. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i pracy mięśnia sercowego.

Niedobór może wystąpić przy diecie bogatej w surowe ryby (zawierają tiaminazę – enzym, który rozkłada tiaminę). Prowadzi do poważnych zaburzeń neurologicznych, osłabienia odruchów, ataksji (zaburzeń koordynacji), drgawek, braku apetytu (anoreksji) oraz kardiomiopatii.

Ryboflawina – witamina B2 

Ważna w procesach energetycznych komórek (np. oddychanie komórkowe) i metabolizmie tłuszczów oraz białek, wpływa na zdrowie skóry, sierści i narządu wzroku.

Hipowitaminoza powoduje spowolnienie wzrostu, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, osłabienie mięśni oraz objawy skórne, takie jak zapalenie skóry i łysienie.

Niacyna  witamina B3

Bierze udział w ponad dwustu reakcjach metabolicznych komórek, włączając rozkład węglowodanów, tłuszczów i białek. Jest również niezbędna dla zdrowia skóry i prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego.

Psy są zdolne do syntezy pewnej ilości niacyny z tryptofanu, jednak w przypadku niskiego jej spożycia w diecie, może rozwinąć się niedobór. Klasyczną formą niedoboru u psów jest pelagra. Objawy obejmują: zapalenie jamy ustnej (czerwony, wrzodziejący język i dziąsła), utratę apetytu, krwawą biegunkę oraz objawy neurologiczne.

Pirydoksyna – witamina B6 

Bierze udział w ponad stu reakcjach enzymatycznych, w szczególności w metabolizmie aminokwasów (białek), a także w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz w produkcji czerwonych krwinek 

Niedobór upośledza syntezę hemoglobiny i może prowadzić do anemii mikrocytarnej. U szczeniąt może powodować drgawki (ze względu na zaburzenie syntezy neurotransmiterów) i opóźnienie wzrostu.

Choć nadmiar jest rzadko toksyczny, ekstremalnie wysokie dawki pirydoksyny (najczęściej wskutek suplementacji) mogą prowadzić do neuropatii czuciowej, czyli uszkodzenia nerwów.

Kwas foliowy – witamina B9

Kluczowy w procesach syntezy DNA i RNA oraz w metabolizmie aminokwasów. Jest niezbędny do podziału i wzrostu komórek, co jest szczególnie ważne w okresie intensywnego rozwoju szczenięcia. Jest konieczny do produkcji czerwonych i białych krwinek.

Niedobór prowadzi do upośledzenia syntezy DNA, skutkując anemią megaloblastyczną, leukopenią (niedoborem białych krwinek) oraz spowolnieniem wzrostu.

Kwas askorbinowy – witamina C 

Witamina C jest silnym przeciwutleniaczem, który chroni komórki przed uszkodzeniem oksydacyjnym. Uczestniczy w syntezie kolagenu (białko strukturalne ważne dla kości, chrząstek, skóry i naczyń krwionośnych) oraz w metabolizmie żelaza.

W przeciwieństwie do ludzi i niektórych innych gatunków zwierząt, zdrowe psy potrafią syntetyzować wystarczającą ilość Witaminy C w wątrobie, dzięki czemu nie musi być dostarczana z dietą. Z tego względu, naturalny niedobór praktycznie nie występuje.

Czy dobra karma dla szczeniaka wystarczy?

Wielu opiekunów zastanawia się, czy szczeniak potrzebuje suplementów, jakie witaminy są wskazane dla szczeniaka, jeśli jest karmiony wysokiej jakości komercyjną karmą. W większości przypadków zbilansowana karma dla szczeniąt, odpowiednio dobrana do danej wielkości rasy (małe, średnie, duże), powinna dostarczać wszystkie niezbędne witaminy i minerały we właściwych proporcjach, eliminując potrzebę dodatkowej suplementacji. Dobrej jakości karmy komercyjne są formułowane zgodnie z rygorystycznymi wytycznymi żywieniowymi, takimi jak te opracowane przez Association of American Feed Control Officials (AAFCO) lub European Pet Food Industry Federation (FEDIAF), co eliminuje ryzyko niedoborów.

Istnieją jednak wyjątki, kiedy suplementacja jest uzasadniona. Dotyczy to przede wszystkim szczeniąt karmionych dietą domową (BARF, gotowana), która wymaga precyzyjnego bilansowania przez dietetyka weterynaryjnego i zazwyczaj potrzebuje dodatkowych witamin i minerałów. Dodatkowo, suplementacja może być rozważana w okresie rekonwalescencji lub choroby, kiedy zapotrzebowanie na składniki odżywcze wzrasta. Szczególnym przypadkiem są szczenięta ras dużych i olbrzymich, które ze względu na ich niezwykle szybki wzrost, mogą wymagać dodatkowego wsparcia mineralnego (wapnia, fosforu) i składników chroniących kości i stawy, aby zapobiec chorobom ortopedycznym. W takich sytuacjach kluczowe jest precyzyjne określenie, jakie witaminy dla szczeniaka są rzeczywiście potrzebne, a wszelka suplementacja powinna być bezwzględnie skonsultowana z lekarzem weterynarii.

Jakie suplementy i witaminy dla szczeniaka wybrać?

Wybór odpowiednich suplementów dla szczeniąt to decyzja, która powinna być podejmowana z rozwagą, ponieważ niewłaściwa suplementacja niesie ryzyko poważnych problemów zdrowotnych. Należy pamiętać o podstawowej zasadzie toksykologii, którą sformułował Paracelsus: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną; tylko dawka czyni truciznę”. Ta zasada jest szczególnie istotna przy podawaniu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D), gdzie przekroczenie zalecanej dawki może być toksyczne (hiperwitaminoza). 

Wybierając jakie witaminy dla szczeniaka kupić, należy kierować się kilkoma zasadami:

Konsultacja Weterynaryjna: Najważniejsza jest zasada, aby zawsze zasięgnąć opinii lekarza weterynarii lub dietetyka weterynaryjnego. Tylko profesjonalista, bazując na diecie szczenięcia, jego kondycji, rasie i wynikach badań, może ustalić, jakie witaminy będą dla szczeniaka potrzebne oraz określić bezpieczną i skuteczną dawkę

Skład i Certyfikacja: Wybieraj produkty o czytelnym, przebadanym składzie, z jasno określonym stężeniem witamin i minerałów. Zaleca się unikanie preparatów niewiadomego pochodzenia lub tych, które nie posiadają referencji od organizacji branżowych.

Dedykacja dla Szczeniąt: Suplementy muszą być dostosowane do specyficznych potrzeb rosnącego organizmu. Dotyczy to zwłaszcza utrzymania prawidłowego stosunku wapnia do fosforu, który w przypadku wzrostu powinien wynosić optymalnie około 1.2:1 do 1.4:1. 

Cel suplementacji: Określ, jaki jest cel suplementacji (np. wsparcie stawów, poprawa stanu sierści, wsparcie odporności). Wybieraj preparaty o działaniu ukierunkowanym, zamiast multiwitamin.

Co lepsze – kropelki, kapsułki czy proszek?

Nie ma jednej „najlepszej” formy; każda ma swoje zalety i wady, które należy dopasować do konkretnego przypadku i diety psa. Wybór formy suplementu w dużej mierze uwarunkowane jest ich dostępnością na rynku oraz ofertą preparatów przeznaczonych dla psów w okresie wzrostu.

Dawkowanie witamin

Należy zawsze stosować się do dawkowania podanego na opakowaniu produktu lub ściśle przestrzegać dawek zaleconych przez lekarza weterynarii. Nieświadome przedawkowanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) może być szkodliwe i prowadzić do hiperwitaminozy!

Witaminy rozpuszczalne w wodzie są relatywnie bezpieczne, gdyż ich nadmiar jest szybko wydalany, ale ciągle należy przestrzegać zaleceń, aby uniknąć problemów żołądkowo-jelitowych. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są znacznie bardziej niebezpieczne i należy bezwzględnie przestrzegać zalecanych dawek.

Prawidłowa dieta szczeniaka oparta na pełnowartościowej karmie dostosowanej do jego wieku i rasy, zwykle pokrywa zapotrzebowanie na większość witamin. Przy decyzji jakie i w jakich dawkach podamy witaminy dla szczeniaka, należy kierować się wskazaniami specjalistów. 

Witaminy wg FEDIAF 2025 – Zalecane zawartości składników odżywczych dla psów – jednostka 1000kcal energii metabolicznej (EM).

Przeciwwskazania do podawania witamin

Głównym i najbardziej powszechnym przeciwwskazaniem jest karmienie szczenięcia zbilansowaną karmą pełnoporcjową bez wyraźnych wskazań lekarza weterynarii. Komercyjne karmy dla szczeniąt są formułowane tak, aby w pełni pokryć zapotrzebowanie żywieniowe na witaminy i minerały. Dodatkowa suplementacja w tym przypadku nie jest konieczna i co więcej, jest ryzykowna, ponieważ może zaburzyć delikatną równowagę składników odżywczych.

Wątroba jest głównym magazynem i ośrodkiem metabolizmu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D), szczenięta z chorobami wątroby mogą mieć zmienioną zdolność do magazynowania lub detoksykacji tych witamin, co wymaga bardzo precyzyjnego dostosowania diety i indywidualnego określenia, jakie witaminy dla szczeniaka mogą być bezpiecznie podawane pod ścisłą kontrolą lekarza weterynarii.

Szczenięta cierpiące na przewlekłe biegunki lub choroby upośledzające wchłanianie w jelitach mogą cierpieć na niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, pomimo ich prawidłowej podaży w diecie. W takich sytuacjach przeciwwskazane jest stosowanie standardowych dawek, a konieczna jest profesjonalna diagnoza i dopasowanie suplementacji – określenie, jakie witaminy dla szczeniaka będą potrzebne, powinno odbywać się wyłącznie pod kontrolą weterynaryjną.

Suplementy na stawy dla szczeniąt – ANIMALACTIN®

Wśród suplementów, które często stanowią dodatek do diety szczeniąt (zwłaszcza ras predysponowanych do problemów stawowych), są te wspierające układ ruchu. Produkty takie jak ANIMALACTIN® mogą odgrywać istotną rolę w prawidłowym rozwoju stawów młodego psa.

ANIMALACTIN® Stawy to specjalistyczny suplement diety w formie proszku, opracowany z myślą o małych psach. Jego unikalna formuła ma za zadanie wspomagać zdrowie stawów, chrząstki i kości, pomagając utrzymać ich elastyczność i sprawność. MicroLactin® to bioaktywny koncentrat białek mleka od hiper-immunizowanych krów z Nowej Zelandii. Jego działanie jest udokumentowane w badaniach klinicznych i sprowadza się do poprawy czynności stawów, ogólnej sprawności oraz wykazuje działanie przeciwzapalne. Łagodząc mikrostany zapalne, wspiera regenerację stawów i łagodzi dolegliwości związane z ich zużyciem, co jest kluczowe w okresie intensywnego wzrostu szczeniąt.

ANIMALACTIN® Witaminy wyróżnia się unikalnym połączeniem szerokiego kompleksu witaminowo-mineralnego z opatentowanym składnikiem MicroLactin®. Suplement zawiera:

• Witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12, Biotyna, Niacyna, Kwas Foliowy, Kwas Pantotenowy) wspierają prawidłową przemianę energetyczną, zdrową skórę, sierść oraz funkcje układu nerwowego i mięśniowego.
• Witamina A wspomaga prawidłowy wzrok i funkcje układu odpornościowego.
• Witamina D3 jest kluczowa w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej (ważne dla kości i zębów).
• Witamina E to silny przeciwutleniacz, chroni komórki przed stresem oksydacyjnym i wspiera regenerację.
• Wapń, Magnez, Żelazo, Cynk, Miedź są niezbędne dla układu kostno-mięśniowego, przewodnictwa nerwowego, odporności oraz produkcji hemoglobiny i transportu tlenu w organiźmie.
• Witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12, Biotyna, Niacyna, Kwas Foliowy, Kwas Pantotenowy) wspierają prawidłową przemianę energetyczną, prawidłową kondycję skóry, sierści oraz funkcje układu nerwowego i mięśniowego.

Nie czekaj, aż pojawią się problemy! Zadbaj o stawy swojego szczeniaka już dziś, wybierając rekomendowane wsparcie żywieniowe. Zobacz w sklepie i kup odpowiedni produkt ANIMALACTIN® dla potrzeb Twojego pupila! Odkryj Animalactin®  

Podsumowanie

Prawidłowy rozwój szczenięcia zależy od zbilansowanej diety, a kluczową zasadą jest unikanie nadmiaru, zgodnie z maksymą: „Tylko dawka czyni truciznę”. Suplementacja nie jest konieczna, jeśli szczeniak jest karmiony kompletną karmą pełnoporcjową. Zawsze wymagana jest konsultacja weterynaryjna w celu ustalenia bezpiecznej i skutecznej dawki oraz świadomego określenia, jakie witaminy dla szczeniaka są rzeczywiście potrzebne. W przypadku wskazań do suplementacji, zaleca się wybór produktów dostosowanych do szczeniąt (zachowujących właściwe proporcje składników). Suplementy na stawy, takie jak ANIMALACTIN® Stawy (zawierające MicroLactin®), są szczególnie ważne dla ras predysponowanych do chorób układu ruchu, wspierając regenerację chrząstki i działając przeciwzapalnie w okresie intensywnego wzrostu.

Bibliogriafia

Dominika Czortek

Lekarz weterynarii