Spis treści
- Rola witaminy K w organizmie zwierząt
- Udział w krzepnięciu krwi
- Wpływ na układ szkieletowy
- Zapobieganie zwapnieniom
- Oddziaływanie na układ nerwowy
- Źródła witaminy K w diecie zwierząt
- Formy witaminy K
- Kiedy suplementować witaminę K psu lub kotu?
- Przyczyny niedoboru witaminy K u zwierząt
- Objawy niedoboru witaminy K u psów i kotów
- Diagnostyka niedoboru witaminy K u psów i kotów
- Leczenie niedoboru witaminy K u psów i kotów
- Witamina K dla psa dawkowanie
- Witamina K dla kota dawkowanie
- Podsumowanie
Witamina K to jedna z najważniejszych substancji wpływających na krzepnięcie krwi u zwierząt. Nie jest to jednak jej jedyna rola. Właściwy poziom tej witaminy jest niezbędny m.in. dla zdrowia układu szkieletowego psów i kotów. Chociaż najczęściej czworonogi nie muszą otrzymywać witaminy K wraz z pokarmem, w niektórych sytuacjach konieczna może być jej suplementacja. Jak witamina K oddziałuje na zdrowie zwierząt? Jakie mogą być skutki jej niedoboru w organizmie psa lub kota?
Rola witaminy K w organizmie zwierząt
Witamina K należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Do jej wchłaniania konieczna jest obecność kwasów żółciowych i soku trzustkowego. Witamina K jest kofaktorem enzymu wpływającego na przemiany reszt kwasu glutaminowego różnych białek. Jej wydalanie następuje wraz z moczem i kałem. Witamina K jest szybko metabolizowana, dlatego jej zapasy w organizmie są niewielkie. W jaki sposób ta witamina wpływa na funkcjonowanie psiego i kociego organizmu?
Udział w krzepnięciu krwi
Główną funkcją witaminy K w organizmie psów i kotów jest jej udział w krzepnięciu krwi. Witamina K jest niezbędna do syntezy protrombiny — białka odpowiedzialnego za krzepnięcie krwi. Bierze udział także w aktywacji innych czynników krzepnięcia (VII, IX i X, białek C, S i Z). W ten sposób witamina K warunkuje powstawanie skrzepów, zapobiega krwotokom i umożliwia utrzymanie homeostazy organizmu.
Wpływ na układ szkieletowy
Odpowiednie stężenie witaminy K w organizmie psów i kotów jest konieczne do właściwej mineralizacji szkieletu. Witamina K wpływa na aktywność osteokalcyny — białka macierzy kostnej. Osteokalcyna jest odpowiedzialna na wiązanie wapnia w kościach, przez co odgrywa kluczową rolę w mineralizacji szkieletu. Wpływa na prawidłowy rozwój szkieletu, wytrzymałość i gęstość kości oraz ich ochronę przed złamaniami.
Warto pamiętać, że dla prawidłowego funkcjonowania układu ruchu u zwierząt duże znaczenie mają także składniki działające ochronnie na stawy, wspierające produkcję mazi stawowej i zapobiegające rozwojowi choroby zwyrodnieniowej. Aby przeciwdziałać problemom z układem ruchu u psów i kotów, można sięgnąć po specjalne suplementy diety. Jednym ze skutecznych środków na stawy dla psów i kotów jest ANIMALACTIN, zawierający MicroLactin — naturalny składnik pochodzący z mleka krowiego. MicroLactin działa przeciwzapalnie, wspomaga regenerację tkanek, poprawia ruchomość stawów i łagodzi dolegliwości związane z chorobami układu ruchu.
Zapobieganie zwapnieniom
Witamina K, wpływając na aktywność białek regulujących metabolizm wapnia w organizmie, przeciwdziała powstawaniu zwapnień w naczyniach i tkankach. Zapobiega odkładaniu się soli wapniowo-fosforanowych w naczyniach, przez co może wesprzeć profilaktykę chorób układu krążenia u zwierząt.
Oddziaływanie na układ nerwowy
Właściwy poziom witaminy K w organizmie jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego psa i kota. Witamina K bierze udział w procesach neurogenezy (tworzenia nowych komórek nerwowych). Ma również działanie ochronne wobec neuronów. Witamina K może prawdopodobnie wpływać na pamięć i spowalniać procesy starzenia mózgu u starszych zwierząt.
Źródła witaminy K w diecie zwierząt
Witamina K jest syntezowana w organizmie psów i kotów przez bakterie jelita grubego. Psy i koty mogą również czerpać ją ze źródeł pokarmowych. Naturalnym źródłem witaminy K dla psów mogą być m.in. zielone warzywa liściaste (np. szpinak, jarmuż). Kotom witaminy K mogą dostarczyć niektóre podroby, zwłaszcza wątroba. Witamina K nie jest dodawana do większości gotowych karm dla psów i kotów. Jeśli jednak witamina K dla psa lub kota jest stosowana w pokarmie, zwykle ma formę syntetyczną.
Formy witaminy K
Witamina K występuje w 3 formach:
- Witamina K1 (filochinon) – naturalna forma witaminy K, znajdująca się w zielonych liściach. Jest bezpieczna i nietoksyczna dla zwierząt.
- Witamina K2 (menachinon) – występuje w tkankach zwierzęcych i produktach fermentowanych. W organizmie jest produkowana przez bakterie jelitowe. Stanowi najważniejszą formę witaminy K dla psów i kotów.
- Witamina K3 (menadion) – syntetyczna witamina K, wykorzystywana w karmach dla zwierząt. W organizmie psów i kotów musi ulec aktywacji. Syntetyczna forma witaminy K w dużych dawkach może być toksyczna dla zwierząt.
Kiedy suplementować witaminę K psu lub kotu?
Witamina K dla psa i kota najczęściej nie musi być dostarczana wraz z pokarmem. Jeśli jednak pies lub kot cierpi z powodu zaburzeń wpływających na syntezę bądź wchłanianie tej witaminy, konieczne może być jej suplementowanie. Decyzję o suplementacji witaminy K zawsze powinien podjąć jednak lekarz weterynarii. Nie należy podawać pupilowi żadnych preparatów zawierających witaminę K na własną rękę i bez wyraźnego wskazania — może to doprowadzić do zatrucia, uszkodzenia nerek i wątroby.
Przyczyny niedoboru witaminy K u zwierząt
U zdrowych psów i kotów nie występują niedobory witaminy K związane z jej zbyt niską zawartością w pożywieniu. Zapotrzebowanie na witaminę K zwykle w całości pokrywa synteza bakterii jelita grubego.
Niedobór witaminy K u psów i kotów najczęściej jest skutkiem zaburzeń jej wchłaniania spowodowanych chorobami przewodu pokarmowego, takimi jak:
- niewydolność wątroby,
- przewlekła niewydolność trzustki,
- zapalenie dróg żółciowych,
- stłuszczenie wątroby,
- nieswoiste zapalenie jelit,
- inne schorzenia przebiegające z zastojem żółci lub przewlekłymi biegunkami.
Przyczyną niedoboru witaminy K w organizmie może być także długotrwała antybiotykoterapia lub spożycie trutki na gryzonie zawierającej kumaryny (np. dikumarol, warfarynę). Jeśli kot ma zbyt niski poziom witaminy K, może mieć to związek z dietą opartą na rybach. Z kolei u devon rexów obserwuje się niedobór czynników krzepnięcia związanych z witaminą K.
Objawy niedoboru witaminy K u psów i kotów
Niedobór witaminy K u psów i kotów prowadzi do obniżenia krzepliwości krwi, zwiększonej skłonności do krwawień i pojawienia się skazy krwotocznej. Jeśli kot lub pies ma zbyt niski poziom witaminy K, nawet przy drobnych zranieniach mogą występować u niego obfite, trudne do zatamowania krwawienia. Dodatkowo u czworonoga można nierzadko zauważyć obecność krwi w moczu lub kale oraz krwawienia z dziąseł i błon śluzowych.
Długotrwały niedobór witaminy K u psa i kota często prowadzi do anemii, objawiającej się osłabieniem, apatią i szybkim męczeniem się. Jeśli w organizmie psa lub kota brakuje witaminy K, może ponadto dojść u niego do deformacji szkieletu, rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów czy problemów z układem krążenia. Podejrzewa się również, że może istnieć związek między niedoborem witaminy K a rozwojem nowotworów.
Diagnostyka niedoboru witaminy K u psów i kotów
Głównym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce niedoborów witaminy K u psów i kotów jest ocena czasu protrombinowego (PT). Wskaźnik ten określa tempo krzepnięcia krwi, na które wpływa witamina K. W przypadku niedoboru witaminy K czas ten ulega wydłużeniu. Innym wskaźnikiem wykorzystywanym w diagnostyce problemów z krzepnięciem krwi u zwierząt jest czas kaolinowo-kefalinowy (APTT), który również może ulec wydłużeniu przy zbyt małym stężeniu witaminy K w organizmie. Lekarz może zalecić ponadto dodatkowe badania laboratoryjne lub obrazowe, które pozwolą wykluczyć problemy wpływające na wchłanianie witaminy K u psa lub kota.
Leczenie niedoboru witaminy K u psów i kotów
Leczenie niedoboru witaminy K u zwierząt uzależnione jest od jego przyczyny i ogólnego stanu zdrowia czworonogów. W stanach zagrożenia życia, gdy niedobór witaminy K jest powiązany z wewnętrznymi krwawieniami lub spożyciem trutki na gryzonie, podaje się ją w formie zastrzyków. W łagodniejszych przypadkach oraz po zakończeniu podawania dożylnego stosuje się ją w formie tabletek lub roztworów doustnych. Witamina K dla psa i kota zwykle jest podawana terapeutycznie przez 3 tygodnie, pod ścisłą kontrolą lekarza weterynarii.
Uzupełnienie poziomu witaminy K często nie rozwiązuje jednak problemów. Jeśli pies lub kot doznał krwotoku, konieczne może być przeprowadzenie transfuzji krwi lub osocza i podawanie środków hemostatycznych. W przypadku zaburzeń mikroflory jelitowej korzystne bywa podawanie psu lub kotu probiotyków.
Witamina K dla psa dawkowanie
Dawkowanie witaminy K dla psa powinno zostać precyzyjnie ustalone przez lekarza weterynarii. Zwykle terapeutycznie witamina K dla psa stosowana jest w dawce 1-5 mg/kg m.c. Jeśli witamina K ma być suplementowana jedynie w celach profilaktycznych, stosuje się ją w niższych dawkach (0,25-1 mg/kg m.c.).
Witamina K dla kota dawkowanie
Witamina K dla kota podawana jest w podobnych dawkach jak dla psa. Odpowiednie dawkowanie zawsze dobiera lekarz weterynarii. W przypadku diety rybnej kot powinien otrzymywać syntetyczną witaminę K w dawce 0,025-0,25 mg/1000 kcal energii.
Podsumowanie
Witamina K pełni wiele ważnych funkcji w organizmie zwierząt. Jest ona niezbędna do prawidłowego krzepnięcia krwi, właściwej mineralizacji kości, ochrony naczyń krwionośnych przed zwapnieniami i zachowania sprawności intelektualnej. Niedobór witaminy K u zwierząt może prowadzić do krwawień i deformacji szkieletu. Zazwyczaj witamina K jest w dostatecznej ilości syntezowana przez bakterie zasiedlające jelita psów i kotów. Jej niedobór u zwierząt wynika głównie z problemów z układem pokarmowym. Witamina K może być dostarczona zwierzętom wraz z zielonymi warzywami liściastymi, podrobami, produktami fermentowanymi lub gotowymi karmami i suplementami. Witaminy K dla psa i kota powinna być jednak suplementowana wyłącznie pod kontrolą lekarza weterynarii.
Bibliografia:
- Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013, s. 137-139.
- Mladěnka P., Macáková K., Kujovská Krčmová L., Javorská L., Mrštná K., Carazo A., Protti M., Remião F., Nováková L., Vitamin K – sources, physiological role, kinetics, deficiency, detection, therapeutic use, and toxicity, Nutr Rev. 2022, t. 10; nr 80 (4), s. 677-698.
- Strieker MJ., Morris JG., Feldman BF., Rogers QR., Vitamin K deficiency in cats fed commercial fish-based diets, J Small Anim Pract. 1996, nr 37 (7), s. 322-326.
