Funkcje tauryny w diecie kota

Spis treści

1. Czym jest tauryna?
2. Dlaczego tauryna jest ważna dla organizmu kota?
3. Jakie jest zapotrzebowanie kota na taurynę?
4. Wpływ tauryny na siatkówkę i układ nerwowy kota
5. Niedobór tauryny u kota – objawy
6. Zaburzenie pracy i rozwoju układu nerwowego
7. Utrata wzroku
8. Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM)
9. Zaburzenia aktywność rozrodczej
10. Zaburzenia wchłaniania
11. Źródła tauryny w diecie kota
12. Jak suplementować taurynę w diecie kota

Czym jest tauryna?

Tauryna jest aminokwasem występującym głównie w tkankach zwierzęcych, zawierającym w swoim składzie siarkę. Większość ssaków potrafi syntetyzować taurynę w swoich organizmach z innych aminokwasów takich jak metionina i cysteina. Dla kotów tauryna jest aminokwasem egzogennym, czyli takim który musi być dostarczany wraz z pokarmem. Koty mają minimalną zdolność do jej syntezy oraz mają obowiązkowe straty z powodu konieczności sprzężenia kwasów żółciowych z tauryną. Dlatego tak ważne jest jej dostarczanie w codziennych kocich posiłkach.

Dlaczego tauryna jest ważna dla organizmu kota?

Tauryna występuje w tkankach kota jako wolny aminokwas, w tym w mózgu, siatkówce, mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, wątrobie, płytkach krwi, leukocytach, w płynach, takich jak mleko i w kompleksach z solami żółciowymi. Ważną funkcją tauryny w organizmach kotów, jest udział w regulacji trawienia poprzez sprzęganie z kwasami żółciowymi. Powoduje to tworzenie się rozpuszczalnych w wodzie soli żółciowych, które wspomagają wchłanianie tłuszczów z pożywienia. W przeciwieństwie do innych zwierząt, koty sprzęgają kwasy żółciowe tylko z tauryną, a nie z glicyną, jak to jest w przypadku psów. Tauryna w organizmach kotów pełni funkcje neuroprzekaźnika i neuromodulatora, co wpływa na prawidłową pracę i rozwój układu nerwowego. Zauważono, że tauryna bierze również udział w regulacji temperatury ciała, utrzymaniu prawidłowej struktury siatkówki oka oraz prawidłowej pracy serca. Uważa się również, że tauryna sprzęga związki toksyczne i działa jako przeciwutleniacz.[1] W przypadku kotek w ciąży odpowiedni poziom tauryny niezbędny jest aby zachować zdrowie, zapewnić prawidłowy wzrost i rozwój kociąt. Ponadto u kotów dochodzi do utraty tauryny z kałem z powodu degradacji bakteryjnej w jelitach i poprzez krążenie jelitowo-wątrobowe. Ta utrata w połączeniu z minimalną zdolnością kotów do syntezy tauryny sprawia, że ​​jest ona niezbędnym aminokwasem dla tego gatunku.[2]

Jakie jest zapotrzebowanie kota na taurynę?

Minimalne zapotrzebowanie na taurynę u kotów  zgodnie z normami FEDIAF w kamie mokrej wynosi: 0,25% w suchej masie pokarmu dla kociąt i 0,2% w suchej masie dla kotów dorosłych[3]. Przetwarzanie żywności oraz rodzaj źródła białka mogą wpływać na poziom tauryny w diecie, a zwiększona ilość błonnika pokarmowego może zmniejszyć jej wchłanianie. Tauryna występuje głównie w białkach pochodzenia zwierzęcego. Bogatym źródłem tauryny są: podroby kurczaka, mięso indyka, ryby i owoce morza, a także myszy. Należy pamiętać, że tauryna nie jest magazynowana w organizmie kota, dlatego musi być spożywana regularnie z codziennymi posiłkami. Nie ma dowodów naukowych potwierdzających, że znaczne przekroczenie minimalnego zapotrzebowania tauryny w diecie kota jest korzystne, jednak koty same potrafią też regulować ilość tauryny w organizmie, poprzez wydalanie nadmiaru z moczem.

Wpływ tauryny na siatkówkę i układ nerwowy kota

Tauryna ma bardzo duży wpływ na siatkówkę oka u kotów. W badaniach przeprowadzonych na kotach karmionych dietą bez tauryny zauważono po 10 tygodniach wyraźne upośledzenie działania pręcików i czopków (komórki fotoreceptorowe siatkówki). Po 23 tygodniach stwierdzono całkowity zanik komórek fotoreceptorowych, degenerację siatkówki i utratę widzenia centralnego. [4] W innym badaniu przedstawiono opis retinopatii u kotów karmionych dietą bez tauryny, gdzie wykazano zmiany histopatologiczne i ultrastrukturalne w siatkówce, wraz z nieodwracalnym upośledzeniem czynności siatkówki oka.[5] Dzięki tym badaniom wiemy, że tauryna jest niezbędna dla prawidłowej pracy narządu wzroku kota, gdyż uczestniczy w przetwarzaniu bodźców świetlnych na siatkówce, poprzez ochronę jej komórek fotoreceptorowych.

Tauryna w ośrodkowym układzie nerwowym działa jako neuroprzekaźnik i neuromodulator, wpływając na przepływ impulsów nerwowych. Dodatkowo tauryna wspomaga równowagę osmotyczną w neuronach, biorąca udział w regulacji objętości komórek. [6] W badaniach przeprowadzonych na szczurach zauważono wpływ na wzmacnianie GABA-ergicznego przewodnictwa, wywołując hiperpolaryzację neuronów i zmniejszenie pobudliwości.[7] Tauryna również chroni neurony przed neurotoksycznością i stresem oksydacyjnym, stabilizuje homeostazę jonów Ca²⁺ oraz przeciwdziała apoptozie (obumieraniu komórek). W badaniach na kociętach karmionych przez matki na diecie pozbawionej tauryny od 1 tyg. przed porodem, zaobserwowano obniżony przyrost masy kociąt, opóźniony rozwój, a także zespół nieprawidłowości neurologicznych (nieprawidłowy rozwój tylnych nóg, specyficzny chód charakteryzujący się nadmiernym odwodzeniem i niedowładem oraz kifoza piersiowa). Wyniki te sugerują obecność deficytu rozwojowego móżdżku kociąt pozbawionych tauryny w diecie.[8]

Niedobór tauryny u kota – objawy

Zaburzenie pracy i rozwoju układu nerwowego

• U młodych kotów i kociąt niedobór tauryny prowadzi do: drżeń, ataksji, opóźnionego rozwoju, zaburzeń równowagi i chodu, upośledzenia rozwoju móżdżku.
• U dorosłych kotów – nieprawidłowy przepływ impulsów nerwowych.

Utrata wzroku

• brak tauryny powoduje, że komórki siatkówki oka ulegną degeneracji, upośledzając widzenie. Stan ten określa się jako zwyrodnienie centralnej siatkówki kotów (FCRD).

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM)

• dieta niedoborowa w taurynę, będzie prowadziła do osłabienia pracy mięśnia sercowego, powiększenia jam serca, przede wszystkim lewej komory i lewego przedsionka, zmniejszenia grubości ścian komór oraz upośledzenia ich kurczliwości,  co prowadzi do duszności, nietolerancji wysiłkowej, obrzęków, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Zaburzenia aktywność rozrodczej

• pokarmy ubogie w taurynę mogą prowadzić do bezpłodności (zarówno u kotek, jak i kocurów), obumierania zarodków i płodów, poronień, martwych urodzeń lub kociąt z ciężkimi wadami neurologicznymi, niską masą urodzeniową i osłabionym rozwojem.

Zaburzenia wchłaniania

• niedobór tauryny upośledza wchłanianie tłuszczów z pożywienia, co związane jest z brakiem sprzęgania z kwasami żółciowymi.

Źródła tauryny w diecie kota

Tauryna występuje naturalnie wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego, a jej zawartość zależy od rodzaju mięsa i jego obróbki. Najwięcej tauryny zawierają podroby kurczaka (serce, wątroba, mózgi), mięso indyka, ryby np. sardynki, łosoś i owoce morza a także myszy. Produkty roślinne zawierają niskie lub niewykrywalne ilości tauryny. W przypadku karm komercyjnych producenci często dodają syntetyczną taurynę, tak aby spełnione było zalecane przez FEDIAF minimum.

Jak suplementować taurynę w diecie kota

W zależności od diety kota – dieta mokra, sucha, wegetariańska, domowa gotowana lub BARF ilość tauryny będzie się różnić. Gotowanie, pieczenie i duszenie powoduje zmniejszenie zawartości tauryny w posiłku, głównie przez wypłukiwanie do wody.[9] Można temu zapobiec poprzez krótkie gotowanie oraz dodając wodę z gotowania do posiłków, jeśli kot nie ma ku temu przeciwskazań. W przypadku diet gotowanych warto rozważyć suplementację tauryny. Jest ona dostępna w postaci tabletek, kapsułek i specjalnych proszków przeznaczonych dla zwierząt. W przypadku ludzkich suplementów z tauryną warto zwrócić uwagę, żeby nie zawierała dodatków smakowych czy antyzbrylaczy. Odmierzoną dawkę dzienną tauryny należy wymieszać z wilgotnym pokarmem lub rozpuścić w czystej, chłodnej wodzie i dodać do posiłku.

Surowa dieta (BARF lub whole prey) dostarcza najwięcej tauryny – pod warunkiem odpowiedniego doboru składników. Jest to związane z dużą biodostępnością składników pokarmowych oraz brakiem strat wynikających z gotowania czy mielenia.

Jeśli kot jest zdrowy, to nie ma potrzeby dodatkowej suplementacji tauryną kram komercyjnych, jeśli spełniają one wymagane normami minimum zawartości tauryny.

W przypadku diet domowych – surowych czy gotowanych zawsze warto skonsultować się z dietetykiem zwierzęcym, który odpowiednio wyliczy zawartość tauryny w dawce pokarmowej i zdecyduje o ewentualnym wprowadzeniu do diety kota suplementu.

Bibliografia:

• [1] M.S. Hand i in, Small Animal Clinical Nutrition, 5th ed., Mark Morris Inst. Topeka, Kansas, USA
• [2] M. Ceregrzyn, R. Lechowski, B. Barszczewska, Podstawy żywienia psów i kotów. Podręcznik dla lekarzy i studentów weterynarii, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.
• [3] Wytyczne żywieniowe dotyczące pełnoporcjowych i uzupełniających karm dla kotów i psów FEDIAF, marzec 2019
• [4] Schmidt SY, Berson EL, Hayes KC. Retinal degeneration in cats fed casein. I. Taurine deficiency. Invest Ophthalmol. 1976 Jan;15(1):47-52
• [5] Barnett KC, Burger IH. Taurine deficiency retinopathy in the cat. J Small Anim Pract. 1980 Oct;21(10):521-34.
• [6] Arne Schousboe and Herminia Pasantes-Morales. 1992. Role of taurine in neural cell volume regulation. Canadian Journal of Physiology and Pharmacology. 70(S1): S356-S361.
• [7] Ning-ying Song, Hai-bo Shi, Chun-yan Li, Shan-kai Yin; Interaction between taurine and GABAA/glycine receptors in neurons of the rat anteroventral cochlear nucleus; Brain Research, Volume 1472, 7 September 2012, Pages 1-10
• [8] Sturman JA, Moretz RC, French JH, Wisniewski HM. Taurine deficiency in the developing cat: persistence of the cerebellar external granule cell layer. J Neurosci Res. 1985;13(3):405-16.
• [9] Spitze AR, Wong DL, Rogers QR, Fascetti AJ. Taurine concentrations in animal feed ingredients; cooking influences taurine content. J Anim Physiol Anim Nutr (Berl). 2003 Aug;87(7-8):251-62.

Klaudia Kuczyńska

Lekarz weterynarii