Jakie są najważniejsze witaminy dla psa?

Spis treści

1. Dlaczego witaminy są potrzebne psu?
2. Jakie witaminy dla psa?
3. Witamina A
4. Witamina D
5. Witamina E
6. Witaminy z grupy B
7. Witamina C
8. Rozpoznawanie niedoborów witamin u psa
9. Naturalne źródła witamin w codziennej diecie psa
10. Kiedy podawać dodatkowe suplementy diety dla psa?
11. Wskazania do suplementacji dla psów w różnym wieku i o różnej kondycji
12. Okres wzrostu (szczenięta)
13. Psy seniorzy
14. Psy aktywne i sportowe
15. Psy w okresie rekonwalescencji: po chorobach, operacjach, antybiotykoterapii.
16. Ciąża i laktacja
17. Psy z problemami zdrowotnymi
18. Wybór odpowiednich witamin i formy suplementacji
19. Bezpieczeństwo i konsultacja z weterynarzem
20. Prawidłowe dawkowanie i ryzyko związane z suplementacją
21. Monitorowanie efektów suplementacji i konieczność konsultacji lekarzem
22. Podsumowanie

Witaminy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu psa. To od nich zależy zdrowie i witalność czworonoga. Zarówno ich nadmiar, jak i niedobór może spowodować u psa poważne problemy zdrowotne, zaburzenia rozwojowe czy zmiany behawioralne. Aby wszystkie organy czworonoga działały prawidłowo i nie brakowało mu sił do radosnego poznawania świata, należy zadbać o odpowiednią zawartość witamin w jego diecie. Wyjaśniamy, które witaminy są najważniejsze dla zdrowia psa i jakie konsekwencje może nieść ich niewłaściwy bilans w żywieniu zwierzaka.

Dlaczego witaminy są potrzebne psu?

Witaminy to związki organiczne o wielokierunkowym działaniu, które regulują pracę całego organizmu psa. Choć nie pełnią funkcji budulcowej ani energetycznej, są niezbędne do prawidłowego przebiegu wielu procesów życiowych.

Witaminy biorą udział w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek. Działają jako kofaktory enzymów lub koenzymy — przyspieszające i ułatwiające przemiany metaboliczne. Witaminy uczestniczą również w wytwarzaniu energii i transporcie tlenu, w ten sposób wpływając na witalność.

Dodatkowo witaminy dla psa odpowiadają za odporność — regulują powstawanie komórek odpornościowych i przebieg odpowiedzi komórkowej. Pełnią ponadto funkcję antyoksydantów — chroniących komórki przed stresem oksydacyjnym leżącym u podłoża procesów starzenia, chorób neurodegeneracyjnych czy nowotworowych.

Witaminy dla psa są również potrzebne dla zachowania zdrowej skóry i sierści — warunkują stan tkanki nabłonkowej, elastyczność naskórka, regenerację skóry i sierści. Szczególne znacznie witaminy mają dla zdrowia szczeniąt. Ich odpowiednia zawartość w diecie jest kluczowa dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego i mózgu, budowy mocnych kości i zębów, produkcji krwinek czerwonych oraz dobrego widzenia.

Jakie witaminy dla psa?

Poniżej przedstawiamy działanie najważniejszych witamin dla psa.

Witamina A

Witamina A jest zaliczana do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jej źródłem dla psa mogą być produkty pochodzenia zwierzęcego (np. żółtka jaj, wątróbka, tran). Psy — w przeciwieństwie do kotów — mogą również wytwarzać witaminę A z beta-karotenu znajdującego się w produktach roślinnych (np. marchewce).

Pochodna witaminy A jest wykorzystywana do budowy rodopsyny biorącej udział w odbieraniu bodźców wzrokowych. Witamina A ma również duży wpływ na stan skóry i błon śluzowych czworonogów. Odpowiada za wzrost i różnicowanie komórek nabłonka oraz utrzymanie integralności błon śluzowych. W ten sposób zapobiega wnikaniu drobnoustrojów do psiego organizmu. Właściwa podaż witaminy A jest konieczna dla prawidłowego rozwoju szczeniąt i zachowania funkcji rozrodczych u dorosłych zwierząt. Witamina ta pełni także funkcję antyoksydantu – jest więc szczególnie ważna dla psich seniorów.

Witamina D

Witamina D trafia do organizmu psa w formie prowitaminy D2 lub D3, która musi ulec aktywacji. U psa wytwarzania witaminy D w skórze, pod wpływem słońca, nie jest zbyt efektywne, dlatego musi otrzymać ją wraz z pożywieniem. Witamina D reguluje gospodarkę wapniowo-fosforową psiego organizmu. W ten sposób wpływa na mineralizację kości i zębów, prawidłowy rozwój szkieletu i pracę mięśni. Jest także ważna dla zachowania silnej odporności — reguluje aktywność limfocytów i przebieg reakcji immunologicznych.

Witamina E

Witamina E działa jako silny przeciwutleniacz. Odpowiada ona za ochronę fosfolipidów błon komórkowych przed działaniem wolnych rodników. Dzięki właściwościom przeciwzapalnym korzystnie wpływa na stan skóry, przyspiesza gojenie się ran, ogranicza łuszczenie się naskórka i zmniejsza świąd. Właściwa podaż witaminy E jest też istotna z uwagi na jej wpływ na układ odpornościowy psa. Witamina ta jest niezbędna dla skutecznej ochrony przed infekcjami, prawidłowego funkcjonowania mięśni i układu nerwowego.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B (B1, B2, B5, B6, B9, B12) odgrywają istotną rolę w metabolizmie energetycznym. Biorą udział w przemianach ATP, glukoneogenezie, oddychaniu komórkowym i wielu innych procesach. Witaminy dla psa z tej grupy wspomagają utrzymanie zdrowej skóry i sierści, powstawanie erytrocytów oraz regulują funkcjonowanie układu nerwowego.

Dowiedz się więcej:

• Po czym poznać, że psu brakuje witaminy b12

• Witamina B- kiedy suplementować ją psu

Witamina C

Witamina C — w odróżnieniu od większości witamin — może być syntezowana w organizmie psa. Zazwyczaj czworonogi nie muszą więc otrzymywać tej witaminy dodatkowo wraz z pożywieniem. Suplementacja witaminy C może być jednak korzystna w przypadku dużego obciążenia psiego organizmu lub niektórych chorób.

Witamina C uznawana jest za jedną z najważniejszych substancji wpływających na odporność. Łagodzi stany zapalne, wspiera syntezę kolagenu i karnityny, reguluje wytwarzanie neuroprzekaźników. Ze względu na działanie antyoksydacyjne stanowi ważną broń w walce z wolnymi rodnikami.

Oprócz witamin do prawidłowego funkcjonowania organizmu psa niezbędne są także składniki mineralne. Do najważniejszych z nich należą: wapń, fosfor, cynk, żelazo, magnez. Składniki te często współdziałają z witaminami, zapewniając właściwy przebieg wszystkich procesów życiowych.

Rozpoznawanie niedoborów witamin u psa

Niedobory witamin u psa mogą skutkować widocznymi zmianami w wyglądzie lub zachowaniu zwierzęcia. Czasami ich objawy są jednak bardzo subtelne. O ich zbyt niskim stężeniu w organizmie mogą świadczyć m.in.:

• pogorszenie stanu okrywy włosowej — nadmierne wypadanie włosa, osłabienie, zmatowienie lub zmiana pigmentacji sierści,
• problemy skórne — infekcje i stany zapalne, łuszczenie się i suchość skóry, łupież, podrażnienia i zmiany skórne,
• apatia, osłabienie, spadek wydolności, szybkie męczenie się, spadek energii,
• zaburzenia neurologiczne,
• kłopoty ze wzrokiem,
• osłabienie odporności i częstsze infekcje,
• spadek apetytu,
• problemy z rozrodem,
• krzywica i zaburzenia wzrostu u szczeniąt,
• krwawienia,
• zmiany w zachowaniu — rozdrażnienie, niepokój.

Naturalne źródła witamin w codziennej diecie psa

Źródłem witamin w psiej diecie mogą być różne produkty żywnościowe — zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Najbardziej zasobne w witaminy dla psa są: świeże mięsa, podroby (zwłaszcza wątróbka), ryby, jaja, warzywa i owoce (np. borówki, marchewki, papryki, brokuły, jarmuż, jabłka), pełnoziarniste zboża, oleje roślinne (np. lniany, słonecznikowy) i zwierzęce (tran, olej z łososia). Zapotrzebowanie psa na witaminy w większości przypadków może jednak w pełni zaspokoić prawidłowo zbilansowana, pełnoporcjowa karma — dobrana do wieku, wielkości i aktywności zwierzaka.

Kiedy podawać dodatkowe suplementy diety dla psa?

Chociaż na ogół dieta zaspokaja zapotrzebowanie psa na witaminy, w niektórych sytuacjach wskazana może być ich dodatkowa suplementacja. Suplementy mogą być potrzebne w przypadku zwiększonego zapotrzebowania psa na witaminy z powodu uwarunkowań zewnętrznych lub czynników wewnętrznych.

Wskazania do suplementacji dla psów w różnym wieku i o różnej kondycji

W jakich sytuacjach warto stosować witaminy dla psa? Podpowiadamy.

Okres wzrostu (szczenięta)

Okres szczenięctwa to czas intensywnego wzrostu i rozwoju. Niedobory witamin na tym etapie życia mogą zaburzyć rozwój młodego psa. Kluczową rolę w okresie szczenięctwa odgrywają witaminy i minerały wpływające na rozwój szkieletu (zwłaszcza witamina D i wapń). Korzystna dla psa może być także suplementacja witamin wpływających na rozwój mózgu i zdolności poznawczych (zwłaszcza witamin z grupy B).

Psy seniorzy

Psy w podeszłym wieku często potrzebują dodatkowego wsparcia. Pomocne dla czworonożnych seniorów mogą być suplementy na stawy (z glukozaminą i chondroityną) i preparaty zwiększające odporność. Warto zwrócić szczególną uwagę na witaminy i minerały o działaniu antyoksydacyjnym (witaminy A, E, C, cynk selen), które opóźniają procesy starzenia i ograniczają zmiany neurodegeneracyjne.

Psy aktywne i sportowe

Psy aktywne i uprawiające sporty mają zwiększone zapotrzebowanie na energię. Są też szczególnie narażone na urazy. Z tych powodów warto podawać im witaminy wspierające regenerację po wysiłku i wzmacniające stawy oraz mięśnie. Odpowiednie dla psa sportowego mogą być suplementy z witaminami E, D i B oraz glukozaminą, chondroityną, MSM i L-karnityną.

Psy w okresie rekonwalescencji: po chorobach, operacjach, antybiotykoterapii.

Choroby, zabiegi chirurgiczne i przyjmowanie antybiotyków powodują znaczne osłabienie psiego organizmu i zwiększone zapotrzebowanie na witaminy. W okresie rekonwalescencji zwierzęcia pomocne jest stosowanie witamin dla psa zwiększających odporność i przyspieszających powrót do zdrowia (m.in. A, C, D).

Ciąża i laktacja

Okres ciąży i laktacji to wyjątkowy czas w życiu każdej suki, kiedy jej organizm jest znacznie obciążony. Optymalna zawartość witamin w diecie ciężarnych i karmiących samic jest niezbędna nie tylko dla ich zdrowia, ale również dla rozwoju szczeniąt. Dla suczek polecane są suplementy wielowitaminowe, które pokryją ich podwyższone zapotrzebowanie na wszystkie witaminy.

Psy z problemami zdrowotnymi

Witaminy dla psa mogą wspomóc terapię niektórych problemów zdrowotnych. Psi opiekunowie mają do wyboru m.in. suplementy na sierść (z witaminami z grupy B, cynkiem, witaminą A), trawienie (z prebiotykami) czy uspokojenie (z tryptofanem i walerianą).

Podawanie jakichkolwiek suplementów powinno być jednak zawsze dobrze przemyślane. Dodatkowe witaminy w wielu przypadkach nie są konieczne, a ich nadmiar w diecie psa może być równie szkodliwy jak niedobór.

Wybór odpowiednich witamin i formy suplementacji

Dobry suplementy dla psa zawsze powinien być precyzyjnie dopasowany do jego potrzeb. Przy wyborze preparatu należy więc kierować się przede wszystkim jego składem. Trzeba sprawdzić, czy dany specyfik zawiera witaminy, których brakuje psu. Istotne są też odpowiednie proporcje poszczególnych składników aktywnych. Nie bez znaczenia jest ponadto renoma producenta — zawsze należy sięgać po witaminy od zaufanych firm.

Witaminy dla psa dostępne są w różnych formach — tabletek, proszków, płynów, past czy też smakołyków funkcjonalnych. Forma preparatu powinna być dopasowana do preferencji czworonoga, by podawanie suplementu było łatwe dla opiekuna i dobrze tolerowana przez psa.

Bezpieczeństwo i konsultacja z weterynarzem

Chociaż witaminy mogą mieć pozytywny wpływ na organizm psa, ich podawanie wymaga stosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa.

Prawidłowe dawkowanie i ryzyko związane z suplementacją

Witaminy dla psa muszą być podawane w dawce określonej przez producenta lub dobranej przez lekarza weterynarii. Nie należy przekraczać zalecanych dawek preparatów. Nadmiar witamin w żywieniu psa może być groźny dla jego zdrowia. Szczególne niebezpieczeństwo stwarza nieracjonalne podawanie psu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (m.in. A, D, E), które mogą kumulować się w organizmie i powodować uszkodzenia narządów (zwłaszcza wątroby).

Monitorowanie efektów suplementacji i konieczność konsultacji lekarzem

Witaminy dla psa nigdy nie powinny być stosowane bez wyraźnej potrzeby. Decyzję o ich podawaniu należy podjąć po konsultacji z lekarzem weterynarii. Tylko specjalista może bowiem ocenić zapotrzebowanie psa na poszczególne witaminy, zdiagnozować ewentualne niedobory pokarmowe i dobrać odpowiednie preparaty. Konsultacja z lekarzem pozwala uniknąć błędów w suplementacji i przedawkowania witamin.

Równie istotne jest monitorowanie efektów suplementacji. Dla uzyskania optymalnych efektów konieczne jest zwykle stosowanie suplementów przez dłuższy czas (najczęściej minimum kilka tygodni). W czasie podawania preparatów warto więc obserwować stan zdrowia i kondycję czworonoga, by w razie potrzeby dokonać zmian w suplementacji.

Podsumowanie

Zdrowa, prawidłowo zbilansowana dieta pozwala dostarczyć psu wszystkich niezbędnych witamin. W przypadku zwiększonego zapotrzebowania na witaminy u zwierzęcia zalecana może być jednak ich suplementacja. Opiekunowie psów muszą zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka spoczywa na nich w związku z podawaniem ich pupilom dodatków dietetycznych. Aby wzmocnić psi organizm w bezpieczny sposób, trzeba dobrać suplementy do potrzeb zwierzaka i współpracować z lekarzem weterynarii w kwestiach żywienia pupila. Takie podejście to gwarancja racjonalnej suplementacji z korzyścią dla zdrowia psa.

Może Cię zainteresować:

Czy psa można suplementować ludzkimi witaminami

Bibliografia:

1. Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013, s. 126-150.
2. Guidi D., Żywienie i dietetyka psów i kotów. Przewodnik dla lekarzy weterynarii, Edra Urban & Partner 2021, s. 19-22.

Marta Majewska

Zoopsycholog