Spis treści
- Rola witaminy B12 w organizmie psa
- Witamina B12 dla psa — wchłanianie
- Co powoduje niedobór witaminy B12 u psów?
- Niedobór witaminy B12 u psa — objawy
- Jak rozpoznać niedobór witaminy B12 u psa?
- Jak zapobiegać niedoborowi witaminy B12 u psa?
- Niedobór witaminy B12 u psa — leczenie
- Witamina B dla psa — suplementy
- Podsumowanie
Witamina B12 jest niezbędna do wytwarzania czerwonych krwinek, prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i regeneracji tkanek. Chociaż jej niedobór u psów występuje stosunkowo rzadko, może spowodować poważne problemy. U psa, któremu brakuje witaminy B12, mogą pojawić się objawy neurologiczne czy też zmiany w zachowaniu. Które psy są szczególnie narażone na niedobór tej witaminy i jakie objawy wskazują na jej zbyt niskie stężenie w organizmie czworonogów?
Rola witaminy B12 w organizmie psa
Witamina B12, inaczej nazywana kobalaminą, wyróżnia się specyficzną budową, związaną z obecnością w jej strukturze jonu metalu (kobaltu). Kobalamina należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. W przeciwieństwie do innych witamin z grupy B może być jednak magazynowana w organizmie psa, przez co jej niedobór najczęściej nie ma związku z dietą.
Dlaczego niedobór kobalaminy jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia psa? Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu psa. Pełni ona funkcję koenzymu w przemianach metabolicznych, uczestniczy w syntezie aminokwasów (metioniny) oraz cyklu kwasu cytrynowego. W organizmie współdziała z kwasem foliowym.
Kobalamina odgrywa także istotną rolę w wytwarzaniu krwinek czerwonych. Bierze udział w tworzeniu osłonki mielinowej komórek nerwowych, przez co wpływa na przewodzenie impulsów nerwowych i działanie układu nerwowego. Od tej witaminy zależy ponadto przebieg podziałów komórkowych, synteza DNA i RNA, a co za tym idzie — rozwój organizmu i regeneracja tkanek. Jej niedobór może zakłócić funkcjonowanie różnych układów u psa.
Witamina B12 dla psa — wchłanianie
Wchłanianie witaminy B12 następuje w końcowym odcinku jelita cienkiego — jelicie krętym. Uzależnione jest ono od czynnika wewnętrznego IF, który u psów jest wydzielany przez błonę śluzową żołądka oraz trzustkę. Witamina B12 może być także syntezowana przez florę bakteryjną jelita grubego, jednak w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego nie ulega wchłanianiu, dlatego nie jest wykorzystywana przez organizm psa.
Co powoduje niedobór witaminy B12 u psów?
Niedobór witaminy B12 jest rzadko rozpoznawany u psów. Psy nie są w stanie syntezować tej witaminy, przez co muszą otrzymać jej odpowiednią ilość wraz z pożywieniem. Gotowe karmy pełnoporcjowe standardowo są uzupełniane kobalaminą, dzięki czemu na ogół dostarczają czworonogom optymalnej dawki tej witaminy. Źródłem kobalaminy dla psów w diecie domowej lub BARF są natomiast produkty pochodzenia zwierzęcego, m.in. mięso, ryby, podroby (wątroba, nerki), jaja, produkty mleczne.
U jakich psów niedobór kobalaminy występuje najczęściej? Najbardziej narażone na niedobór witaminy B12 są psy na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej, ponieważ pokarmy roślinne zawierają niewielkie ilości tej witaminy. Jednak niedobór kobalaminy u psów zwykle nie jest wynikiem jej niedostatecznej zawartości w pokarmie, lecz zaburzeń wchłaniania. Występują one przede wszystkim w przypadku przewlekłych chorób zapalnych jelita oraz zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI) u psa. Pewne znaczenie mogą mieć również zaburzenia mikrobiomu jelitowego i inwazje pasożytnicze — utrudniające wchłanianie witamin.
Dodatkowo u niektórych ras psów istnieje wrodzona skłonność do niedoboru witaminy B12. Należą do nich: sznaucer olbrzymi, beagle, border collie, owczarek australijski i shar pei. Warto pamiętać, że organizm psów gromadzi zapasy kobalaminy, dlatego niedobór tej witaminy występuje, dopiero gdy się one wyczerpią — zwykle przy długotrwałych zaburzeniach wchłaniania.
Niedobór witaminy B12 u psa — objawy
Jak rozpoznać niedobór kobalaminy u psa? Objawy, jakie wywołuje niedobór witaminy B12 u psów, często są niecharakterystyczne. U wielu zwierząt obserwuje się jedynie objawy typowe dla schorzeń przewodu pokarmowego, które powodują niedobór tej witaminy. U niektórych psów na pierwszy plan mogą wysuwać się natomiast objawy anemii, która często pojawia się, gdy u zwierząt występuje niedobór kobalaminy. Sygnałem ostrzegawczym, wskazującym na niedobór kobalaminy, mogą być również zaburzenia neurologiczne lub zmiany w zachowaniu psa. Najczęstsze objawy świadczące o tym, że u psa występuje niedobór witaminy B12, to:
- apatia, niechęć do ruchu i aktywności,
- zmęczenie, mniejsza tolerancja wysiłku,
- bladość błon śluzowych,
- zahamowanie wzrostu i rozwoju u szczeniąt,
- spadek masy ciała,
- nawracające wymioty,
- biegunki,
- otępienie,
- spadek apetytu,
- pogorszenie stanu sierści,
- zaburzenia neurologiczne (problemy z utrzymaniem równowagi, drżenie mięśni, drgawki).
Jak rozpoznać niedobór witaminy B12 u psa?
Objawy niedoboru witaminy B12 u psów nie są na tyle specyficzne, by na ich podstawie możliwe było rozpoznanie tego stanu. Z tego powodu w przypadku ich pojawienia się u psa niezbędna jest wizyta u lekarza weterynarii, który przeprowadzi odpowiednie badania.
Niedobór kobalaminy u psa można potwierdzić poprzez oznaczenie stężenia tej witaminy w surowicy krwi. Prawidłowo wynik badania nie wyklucza jednak, że u psa istnieje niedobór witaminy B12 na poziomie komórkowym. Z tego powodu w diagnostyce wykorzystuje się także inne testy, m.in. badanie stężenia kwasu metylmalonowego (MMA) we krwi lub w moczu. Gdy u psa występuje niedobór witaminy B12, obserwuje się podwyższone stężenie tego związku. Dodatkowo u niektórych psów może być wskazane wykonanie badań przewodu pokarmowego, które pozwolą wykryć choroby powodujące niedobór kobalaminy.
Jak zapobiegać niedoborowi witaminy B12 u psa?
Zapobieganie niedoborom witaminowym u psa, w tym także niedoborowi witaminy B12, opiera się przede wszystkim na stosowaniu prawidłowo zbilansowanej diety. Warto karmić pupila dobrej jakości karmą pełnoporcjową, która zawiera wszystkie witaminy w odpowiedniej ilości. Również w diecie domowej/BARF należy uwzględnić obecność produktów bogatych w witaminę B12. Trzeba dbać także o zdrowie psich jelit. W żywieniu psa warto uwzględnić obecność probiotyków i prebiotyków, które korzystnie wpływają na mikroflorę jelitową. Należy ponadto pamiętać o regularnym odrobaczaniu psa.
Opiekunowie czworonogów powinni być wyczuleni na wszelkie zmiany w wyglądzie lub zachowaniu swoich podopiecznych, by w porę wykryć niedobór kobalaminy. Jeśli u psa występują niepokojące objawy, które mogą świadczyć, że ma niedobór tej witaminy, należy skonsultować się z lekarzem weterynarii. U psów, które cierpią z powodu przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, należy regularnie oznaczać poziom witaminy B12 we krwi.
Niedobór witaminy B12 u psa — leczenie
W celu uzupełniania witaminy B12 u psa stosuje się suplementy. Podawanie suplementów z witaminą B12 może być również wskazane u psów, u których stężenie tej witaminy znajduje się w dolnej granicy normy.
Witamina B dla psa — suplementy
Suplementacja witamin zawsze powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza weterynarii. Zazwyczaj witaminę B12 podaje się w formie cyjanokobalaminy. Standardowo tę witaminę stosuje się w formie zastrzyków. Alternatywnie można podawać suplementy w formie doustnej. Jeśli pies ma niedobór kobalaminy, równolegle do suplementacji powinna być prowadzona u niego terapia choroby podstawowej.
Efekty suplementacji muszą być regularnie sprawdzane w badaniach. W przypadku przewlekłych chorób u psa, by wyeliminować niedobór kobalaminy, może być konieczne stosowanie suplementacji witaminą B12 nawet przez całe życie zwierzęcia.
Poznaj nasze suplementy na stawy
Zobacz wszystkie
Podsumowanie
Witamina B12 odgrywa ważną rolę w organizmie psa, a jej niedobór może doprowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu układu nerwowego, anemii czy zahamowania wzrostu. Niedobór tej witaminy daje zróżnicowane objawy, takie jak apatia, osłabienie, biegunki i wymioty czy drgawki. Aby dostarczyć psu odpowiedniej dawki kobalaminy, należy dbać o zbilansowaną dietę. Warto pamiętać także o profilaktyce chorób przewodu pokarmowego. Jeśli psu brakuje witaminy B12, należy zastosować suplementy, które pomogą uzupełnić tę witaminę. Suplementacja witaminy B12 zawsze powinna być jednak prowadzona pod kontrolą lekarza weterynarii. Często konieczne jest jej połączenie z leczeniem chorób przewodu pokarmowego, które mogą zaburzać wchłanianie witamin.
Czytaj też:
Bibliografia:
- Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., Podstawy żywienia psów i kotów, Edra Urban & Partner 2013, s. 149-150.
- Kather S., Grützner N., Kook PH., Dengler F., Heilmann RM., Review of cobalamin status and disorders of cobalamin metabolism in dogs, J Vet Intern Med., 2020, nr 34 (1), s. 13-28.
- Toresson L., Steiner JM., Suchodolski JS., Spillmann T., Oral Cobalamin Supplementation in Dogs with Chronic Enteropathies and Hypocobalaminemia, J Vet Intern Med., 2016, nr 30 (1), s. 101-107.
- Steiner J.M., Why Measure Vitamin B12?, World Small Animal Veterinary Association World Congress Proceedings 2014.
